Lý lịch tư pháp cho hồ sơ định cư Mỹ: xin loại nào và lưu ý gì

Trong bộ hồ sơ đi Mỹ, giấy lý lịch tư pháp nghe là phần đơn giản nhất. Nhưng ở Việt Nam có hai loại phiếu khác nhau, và xin nhầm loại là mất thêm vài tuần đúng vào lúc hồ sơ đang gấp nhất.

Hai loại phiếu

Phiếu loại thứ nhất thường cấp cho cá nhân dùng cho các mục đích thông thường và chỉ ghi nhận tình trạng án tích hiện tại. Phiếu loại thứ hai đầy đủ hơn, ghi nhận cả án tích đã được xoá, và thường là loại được yêu cầu cho hồ sơ di trú. Hãy xem hướng dẫn kèm hồ sơ của bạn để biết chính xác loại nào được yêu cầu, vì yêu cầu có thể khác nhau theo diện và theo thời kỳ.

Ai phải xin

Thường là mọi người trong hồ sơ từ một độ tuổi nhất định trở lên. Ngoài ra, nếu bạn từng sống ở một nước khác trong một khoảng thời gian đủ dài, phía Mỹ có thể yêu cầu cả giấy tờ tư pháp của nước đó. Người từng đi lao động hoặc du học nước ngoài nên kiểm tra sớm, vì xin giấy từ xa mất nhiều thời gian hơn hẳn.

Chuẩn bị trước khi đi xin

• Giấy tờ tuỳ thân còn hạn và giấy tờ cư trú theo yêu cầu của cơ quan cấp.
• Thông tin về nơi thường trú qua các thời kỳ, nhất là nếu bạn từng chuyển hộ khẩu nhiều lần.
• Giấy uỷ quyền nếu nhờ người khác đi nộp thay, làm đúng mẫu của cơ quan cấp.

Về thời hạn

Giấy lý lịch tư pháp chỉ được chấp nhận trong một khoảng thời gian nhất định kể từ ngày cấp. Vì vậy đừng xin quá sớm so với lịch phỏng vấn, kẻo phải xin lại. Nhưng cũng đừng để sát ngày, vì thời gian cấp có thể kéo dài hơn dự kiến vào mùa cao điểm. Khoảng hợp lý là bắt đầu ngay khi nhận được thư mời phỏng vấn và biết ngày hẹn.

Khi có án tích

Có án tích không đồng nghĩa với bị từ chối, nhưng giấu đi thì gần như chắc chắn hỏng việc. Cơ quan xét duyệt có nhiều nguồn kiểm tra, và việc khai không trung thực bị xử lý nặng hơn bản thân sự việc. Nếu trong gia đình có người từng bị kết án, từng bị bắt dù không bị kết án, hoặc từng bị xử phạt về những hành vi nhất định, hãy mang hồ sơ vụ việc đi hỏi luật sư di trú trước khi nộp bất cứ giấy gì. Mỗi loại vi phạm có cách xử lý khác nhau trong luật di trú.

Dịch thuật

Giấy lý lịch tư pháp cấp bằng tiếng Việt cần bản dịch sang tiếng Anh theo đúng quy cách được yêu cầu, dịch đầy đủ cả con dấu và phần ghi chú. Hãy dịch ngay sau khi nhận giấy để không dồn việc vào những ngày cuối.

Câu hỏi thường gặp

Xin ở những nước nào, không chỉ ở Việt Nam

Đây là chỗ bị bỏ sót nhiều nhất và cũng là chỗ làm chậm hồ sơ lâu nhất.

Nguyên tắc chung: phải có lý lịch tư pháp của mọi nước đã cư trú quá một thời hạn nhất định kể từ một độ tuổi nhất định. Ngưỡng cụ thể do phía Mỹ quy định và cần tra đúng hướng dẫn hiện hành.

Ba trường hợp hay quên: giai đoạn du học ở nước thứ ba; giai đoạn đi làm theo hợp đồng ngắn hạn ở nước ngoài; và nước bạn từng có tư cách cư trú dài hạn dù đã rời đi lâu.

Cách kiểm: dựng một dòng thời gian cư trú của mình từ tuổi quy định tới nay, đánh dấu mọi nước ở quá ngưỡng, rồi tra thủ tục xin của từng nước. Làm việc này trước khi xin bất kỳ giấy nào, vì thứ tự xin quyết định có kịp hạn hay không.

Bài toán thời hạn và cách giải

Lý lịch tư pháp có giá trị trong một khoảng thời gian tính từ ngày cấp, trong khi thời gian xin ở một số nước kéo dài hàng tháng. Xin quá sớm thì hết hạn trước ngày phỏng vấn; xin quá muộn thì chậm cả hồ sơ.

Cách giải theo bốn bước. Liệt kê đầy đủ các nước cần xin và tra thời gian xử lý dự kiến của từng nước. Khởi động từ nước chậm nhất trước. Tính ngược từ ngày dự kiến phỏng vấn để chốt thời điểm xin ở các nước còn lại. Và làm dịch thuật ngay khi nhận được từng giấy, không đợi gom đủ.

Với người chỉ cư trú ở Việt Nam thì bài toán này đơn giản. Với người đã sống ở ba bốn nước thì đây là khâu cần lập lịch thật, có ghi ngày, chứ không làm theo trí nhớ.

Khi giấy tờ trong quá khứ không còn dựng lại được

Có trường hợp một nước không cấp loại giấy được yêu cầu, hoặc cơ quan lưu trữ đã không còn hồ sơ của giai đoạn đó.

Cách xử lý đúng là xin văn bản xác nhận rằng giấy đó không thể cấp được — nhiều nước có mẫu cho tình huống này. Văn bản ấy có giá trị hơn bất kỳ lời giải thích nào, vì nó biến một khoảng trống thành một sự kiện có chứng từ.

Nếu không xin được cả văn bản xác nhận, hãy nộp bản giải trình ghi rõ đã liên hệ cơ quan nào, ngày nào, nhận được trả lời ra sao, kèm mọi bằng chứng liên lạc. Điều không nên làm là im lặng bỏ qua mục đó — một mục không được nhắc tới sẽ được hiểu là chưa đáp ứng, và hồ sơ tiếp tục treo.