Với hồ sơ đầu tư định cư, phần khó không phải là có đủ tiền. Phần khó là chứng minh từng đồng đến từ đâu, đi qua đường nào, và đã được kê khai thuế ra sao. Đây cũng là phần khiến nhiều hồ sơ bị yêu cầu bổ sung nhiều lần.
Người xét muốn thấy gì
Họ muốn dựng lại được một đường đi liên tục: tiền phát sinh từ hoạt động nào, vào tài khoản nào, chuyển đi đâu, rồi tới khoản đầu tư bằng con đường nào. Bất cứ đoạn đứt quãng nào cũng thành câu hỏi. Vì vậy nguyên tắc trình bày là kể theo dòng thời gian, mỗi bước kèm chứng từ tương ứng.
Các nguồn thường gặp và giấy tờ đi kèm
| Nguồn | Chứng từ nên có |
|---|---|
| Thu nhập từ công việc | Hợp đồng lao động, bảng lương, tờ khai và biên lai thuế thu nhập nhiều năm |
| Lợi nhuận kinh doanh | Giấy phép kinh doanh, báo cáo tài chính, tờ khai thuế doanh nghiệp, chứng từ phân phối lợi nhuận |
| Bán bất động sản | Giấy tờ sở hữu trước đó, hợp đồng chuyển nhượng, chứng từ nộp thuế, sao kê nhận tiền |
| Tiền cho tặng hoặc thừa kế | Văn bản cho tặng hoặc thừa kế hợp lệ, và chứng minh nguồn tiền của chính người cho |
| Vay có bảo đảm | Hợp đồng vay, tài sản bảo đảm, chứng từ giải ngân |
Lưu ý mục tiền cho tặng: phải chứng minh cả nguồn tiền của người cho, không chỉ chứng minh việc cho là thật. Đây là chỗ nhiều hồ sơ tưởng xong rồi bị hỏi lại.
Ba khó khăn riêng của hồ sơ Việt Nam
- Giao dịch bằng tiền mặt không có chứng từ. Rất phổ biến với bất động sản và kinh doanh hộ gia đình những năm trước. Cách xử lý là gom mọi bằng chứng gián tiếp có thể có và giải trình thẳng thắn về bối cảnh, thay vì tạo ra chứng từ sau này.
- Thuế kê khai thấp hơn thu nhập thật. Đây là vấn đề nhạy cảm nhưng có thật. Hãy nói rõ với luật sư ngay từ đầu để chọn cách trình bày, đừng để họ phát hiện ở giữa chừng.
- Tài sản đứng tên người khác trong gia đình. Cần giấy tờ làm rõ quan hệ và lý do, cùng chứng từ chuyển giao.
Chuẩn bị sớm là lợi thế lớn nhất
Hồ sơ nguồn vốn thường cần chứng từ trải nhiều năm. Người bắt đầu gom giấy tờ từ vài năm trước luôn ở vị thế tốt hơn hẳn người gom trong ba tháng. Những việc nên làm ngay cả khi chưa quyết định: giữ đủ tờ khai thuế, giữ hợp đồng và chứng từ của mọi giao dịch lớn, hạn chế giao dịch tiền mặt cho các khoản đáng kể, và chuyển tiền qua kênh chính thức có chứng từ.
Yêu cầu cụ thể về mức vốn, loại dự án và hồ sơ chứng minh đều do quy định hiện hành định ra và thay đổi theo thời kỳ. Hãy làm việc với luật sư di trú có kinh nghiệm về diện này.
Câu hỏi thường gặp
Ba chỗ chuỗi chứng minh hay đứt với hồ sơ Việt Nam
Bối cảnh tài chính Việt Nam tạo ra vài chỗ đứt rất đặc trưng. Chúng không phải dấu hiệu của điều gì sai trái, nhưng người thẩm tra ở Mỹ đọc theo chuẩn của họ nên chúng cần được giải thích bằng bối cảnh và bằng chứng cứ gián tiếp.
Giao dịch bất động sản bằng tiền mặt. Nhiều giao dịch nhà đất trước đây thanh toán tiền mặt, để lại dấu vết là một lần nộp tiền vào tài khoản chứ không phải một dòng tiền có nguồn. Xử lý bằng hợp đồng công chứng, biên nhận, lời khai của bên bán nếu liên hệ được, và giấy tờ chứng minh quyền sở hữu trước đó.
Tiền từ người thân không có văn bản. Cha mẹ cho con, anh em góp vốn — thường không lập giấy. Xử lý bằng văn bản xác nhận cho tặng lập bổ sung, kèm chứng minh nguồn tiền của chính người cho.
Thu nhập kinh doanh cá thể không khai thuế đầy đủ. Đây là chỗ khó nhất. Cách xử lý là dựng lại bằng sổ sách, hợp đồng, hoá đơn đầu vào đầu ra của giai đoạn đó, và nếu quy mô lớn thì nhờ một đơn vị kiểm toán độc lập dựng lại bức tranh tài chính.
Nguyên tắc tương xứng
Chuỗi chứng minh phải tương xứng về quy mô, không chỉ liên tục về hình thức. Nếu lịch sử nghề nghiệp giải thích được một mức tích luỹ nhất định mà số vốn lớn hơn nhiều lần, khoảng chênh đó phải có nguồn riêng được giải thích.
Cách tự kiểm đơn giản: vẽ một đường tài sản ước lượng theo từng giai đoạn của đời mình. Đường đó nên đi lên một cách giải thích được. Nếu có một bước nhảy không có nguồn, đó chính là chỗ người thẩm tra sẽ dừng lại và hỏi.
Bộ hồ sơ nên sắp thế nào
Sắp theo nguồn, không sắp theo loại giấy tờ. Mỗi nguồn một tập, mở đầu bằng một trang tóm tắt nói rõ nguồn đó là gì, tạo ra bao nhiêu, trong giai đoạn nào, rồi mới tới chứng từ xếp theo thời gian.
Trang tóm tắt đầu mỗi tập là thứ tạo khác biệt lớn nhất: nó cho người đọc bản đồ trước khi vào chi tiết, và giảm hẳn số câu hỏi phát sinh do hiểu sai.
Tiền của cha mẹ cho có dùng được không?
Thường được, nhưng phải chứng minh cả việc cho tặng là hợp lệ lẫn nguồn gốc số tiền của chính người cho. Hãy chuẩn bị cả hai phần.
Giao dịch cũ không có hoá đơn thì làm sao?
Gom mọi bằng chứng gián tiếp có thể có và giải trình rõ bối cảnh. Tuyệt đối không tạo chứng từ sau, vì việc đó gây hậu quả nặng hơn nhiều so với một khoảng trống được giải thích.
Có cần chứng minh nguồn vốn cho toàn bộ tài sản không?
Trọng tâm là khoản vốn đưa vào đầu tư và các khoản phí liên quan. Tuy nhiên, bức tranh tài chính chung vẫn được xem xét để đánh giá tính nhất quán.
Chuyển tiền sang Mỹ bằng cách nào cho hợp lệ?
Qua kênh chính thức có chứng từ đầy đủ, giữ toàn bộ hồ sơ chuyển tiền. Hãy hỏi luật sư về cách tổ chức đường đi của dòng tiền trước khi chuyển, không phải sau.
