Sai lầm tốn kém nhất trong cả hành trình đi Mỹ thường xảy ra ở ngày đầu tiên: chọn nhầm diện. Mọi thứ sau đó, từ giấy tờ tới thời gian chờ tới chi phí, đều xây trên nền đó, và sửa lại giữa chừng thường đắt hơn làm đúng từ đầu.
Câu hỏi đầu tiên: ở tạm hay ở hẳn
Hệ thống thị thực Mỹ tách làm hai nhánh lớn. Nhánh không định cư dành cho người đến rồi về: du lịch, công tác, du học, làm việc có thời hạn. Nhánh định cư dẫn tới thẻ thường trú. Hai nhánh có logic ngược nhau: nhánh thứ nhất bắt bạn chứng minh sẽ quay về, nhánh thứ hai bắt bạn chứng minh đủ điều kiện ở lại. Nhầm lẫn giữa hai logic này là nguyên nhân rớt hồ sơ rất phổ biến.
Ba nhóm đường vào định cư
Qua gia đình
Người thân là công dân hoặc thường trú nhân đứng ra bảo lãnh. Đây là nhóm phổ biến nhất với người Việt. Điều quyết định là quan hệ cụ thể giữa người bảo lãnh và người được bảo lãnh, vì nó định ra thứ tự ưu tiên và do đó định ra thời gian chờ. Có quan hệ được xử lý nhanh, có quan hệ chờ rất lâu.
Qua việc làm
Dựa trên năng lực nghề nghiệp hoặc lời mời làm việc từ một chủ lao động tại Mỹ. Nhóm này phân thành nhiều bậc theo trình độ và tính chất công việc, và phần lớn đòi chủ lao động đứng ra làm một phần thủ tục.
Qua đầu tư
Đưa vốn vào một dự án tại Mỹ đáp ứng điều kiện của chương trình. Nhóm này đòi hỏi cả vốn lẫn khả năng chứng minh nguồn gốc hợp pháp của vốn, và phần chứng minh nguồn tiền thường nặng hơn bản thân khoản đầu tư.
Ba câu nên trả lời trước khi chọn
- Ai ở Mỹ có thể đứng ra cho tôi? Nếu có người thân đủ tư cách, đây thường là đường rẻ nhất dù có thể lâu.
- Tôi có gì mà thị trường Mỹ cần? Nghề nghiệp, bằng cấp, kinh nghiệm là vốn liếng thật của nhóm việc làm.
- Tôi chịu được chờ bao lâu? Một số diện chờ rất lâu, và trong thời gian đó tuổi của con cái có thể thay đổi tư cách của chúng trong hồ sơ.
Đừng chọn theo lời quảng cáo
Không có diện nào nhanh và chắc cho mọi người. Một dịch vụ nói chắc chắn đậu, hoặc bảo bạn khai khác sự thật cho hợp một diện nào đó, là dấu hiệu nên dừng lại. Khai không đúng sự thật trong hồ sơ di trú để lại hậu quả lâu dài hơn nhiều so với việc bị từ chối.
Điều kiện, thứ tự ưu tiên và thời gian xử lý từng diện đều thay đổi theo thời gian. Hãy tra trên trang chính thức của cơ quan di trú và bộ ngoại giao Mỹ, hoặc hỏi một luật sư di trú có tư cách hành nghề, theo đúng hoàn cảnh của bạn.
Câu hỏi thường gặp
Ba con đường hay được nhắc nhưng không dành cho số đông
Ngoài ba nhóm chính, có mấy con đường thường xuất hiện trong lời truyền miệng và cần đặt đúng chỗ.
Xổ số thị thực. Chương trình cấp thị thực theo lối bốc thăm cho công dân một số nước có tỷ lệ nhập cư thấp vào Mỹ. Điều kiện tham gia và danh sách nước đủ điều kiện do phía Mỹ công bố theo từng năm, và danh sách này thay đổi. Đây là cơ hội có thật nhưng không phải một kế hoạch: không ai lập lộ trình đời mình dựa trên một lần bốc thăm.
Diện nhân đạo và tị nạn. Dành cho người thuộc hoàn cảnh đặc thù được pháp luật Mỹ định nghĩa rõ. Đây không phải một lựa chọn để cân nhắc như các diện khác, và việc khai hoàn cảnh không đúng sự thật ở nhóm này là vấn đề nghiêm trọng về tính trung thực.
Kết hôn với công dân Mỹ. Là một nhánh của diện gia đình, không phải một đường riêng. Nó được xét kỹ hơn phần lớn các diện khác vì đây là nhóm bị lợi dụng nhiều, nên hồ sơ phải chứng minh quan hệ có thật bằng dấu vết đời sống chung kéo dài, không phải bằng vài tấm ảnh.
Chọn xong rồi có đổi được không
Đổi diện giữa chừng là việc làm được nhưng hiếm khi rẻ. Ba tình huống thường gặp và cách chúng khác nhau.
Đổi khi chưa nộp gì — không mất gì ngoài thời gian tìm hiểu. Đây là lý do bước đọc kỹ trước khi nộp đáng giá hơn mọi bước sau.
Đổi khi hồ sơ đang chờ — thường phải nộp lại từ đầu ở diện mới, và thời gian đã chờ ở diện cũ không được cộng sang. Với các diện chờ nhiều năm, mất phần thời gian đó là mất phần lớn giá trị đã tích luỹ.
Đổi sau khi đã sang Mỹ — phụ thuộc vào tư cách hiện tại và có quy định riêng cho từng trường hợp. Đây là lúc nên hỏi luật sư di trú thay vì tự suy luận, vì một bước sai ở đây có thể ảnh hưởng tới cả khả năng ở lại.
Kết luận thực tế: thời gian bỏ ra để chọn đúng diện ngay từ đầu rẻ hơn nhiều lần so với bất kỳ cách sửa nào về sau.
Làm sao biết mình thuộc diện nào?
Bắt đầu từ quan hệ với người ở Mỹ và từ nghề nghiệp của bạn. Sau đó tra điều kiện cụ thể của từng diện trên trang của cơ quan di trú, hoặc hỏi luật sư di trú để đối chiếu với hoàn cảnh thật.
Nộp hai diện cùng lúc có được không?
Trong một số trường hợp, một người có thể là đối tượng của nhiều hồ sơ khác nhau. Đây là vấn đề có nhiều ngoại lệ nên hãy hỏi luật sư trước khi nộp, tránh làm hồ sơ này ảnh hưởng hồ sơ kia.
Diện nào nhanh nhất?
Không có câu trả lời chung, vì tốc độ phụ thuộc vào diện, vào nước của người nộp và vào số hồ sơ đang xếp hàng. Hãy tra bảng thời gian xử lý hiện hành trên trang chính thức thay vì tin con số nghe được.
Đang có visa du lịch thì xin ở lại luôn được không?
Visa du lịch dựa trên cam kết sẽ quay về, nên việc nhập cảnh với ý định ở lại có thể bị xem là khai báo không trung thực. Nếu hoàn cảnh của bạn thay đổi thật sự, hãy hỏi luật sư di trú trước khi làm bất cứ việc gì.
