Ngày lễ ở Mỹ: hiểu để hoà nhập mà không mất gốc

Ngày lễ là chỗ người mới đến dễ thấy mình đứng ngoài nhất: cả nước nghỉ, ai cũng có nơi để về, còn mình thì không. Nhưng đây cũng là chỗ dễ bước vào nhất, vì phần lớn ngày lễ ở Mỹ xoay quanh việc ăn cùng nhau, và đó là thứ người Việt vốn giỏi.

Những dịp ảnh hưởng tới đời sống hằng ngày

• Lễ Tạ ơn vào mùa thu. Đây là dịp gia đình lớn nhất trong năm, nhiều nơi nghỉ dài, đường sá và sân bay rất đông.
• Giáng sinh và đầu năm mới. Trường nghỉ dài, nhiều công sở làm việc cầm chừng, và đây là mùa mua sắm lớn nhất.
• Ngày Quốc khánh giữa mùa hè, thường có pháo hoa và tụ tập ngoài trời trong khu dân cư.
• Các ngày nghỉ liên bang khác rải trong năm, ảnh hưởng tới lịch học của con và lịch làm việc của cơ quan công quyền.

Hãy xem lịch nghỉ của trường ngay đầu năm học, vì nhiều dịp nghỉ dài hơn bố mẹ tưởng và cần thu xếp người trông con.

Vài quy ước nên biết

Được mời tới nhà ai vào dịp lễ thì thông lệ là mang theo một món nhỏ: một món ăn, hoa, hay đồ uống. Hỏi trước chủ nhà cần mang gì là chuyện bình thường và được đánh giá cao. Quà cáp ở nơi làm việc thường ở mức nhỏ và không bắt buộc, đừng để bị cuốn vào những khoản không cần thiết.

Giữ lễ của mình

Hoà nhập không có nghĩa là bỏ cái cũ. Nhiều gia đình giữ được cả hai, và đó là cách con cái hiểu mình từ đâu tới:

• Tết Nguyên đán. Nhiều vùng có hội chợ Tết của cộng đồng. Nếu không, một mâm cơm tất niên ở nhà cũng đủ để trẻ nhớ.
• Giỗ và những ngày của gia đình. Giữ được thì con cái có thêm một sợi dây với họ hàng ở Việt Nam.
• Xin phép cho con nghỉ học vào dịp quan trọng. Nhiều trường chấp nhận nếu báo trước, hãy hỏi chính sách của trường.

Nếu năm đầu thấy trống trải

Rất nhiều gia đình mới sang mô tả mùa lễ đầu tiên là quãng nặng nề nhất trong năm. Vài cách làm nó dễ hơn: nhận lời mời khi có người rủ, tham gia hoạt động tình nguyện của cộng đồng trong dịp lễ, hoặc mời một hai gia đình cùng cảnh tới ăn cơm. Điều giúp nhiều nhất thường không phải làm gì cho thật giống người bản xứ, mà là không ngồi nhà một mình.

Câu hỏi thường gặp

Giữ Tết cho con khi Tết không phải ngày nghỉ

Khác biệt lớn nhất và cũng buồn nhất với gia đình Việt: Tết Nguyên đán rơi vào ngày làm việc bình thường ở Mỹ. Không ai nghỉ, trường vẫn học, và nếu không chủ động thì Tết trôi qua như một ngày thường.

Bốn cách giữ mà nhiều gia đình đã làm được. Xin nghỉ phép trước cho ngày mùng một, và xin cho con nghỉ học một ngày — phần lớn trường chấp nhận nếu báo trước và giải thích là ngày lễ văn hoá của gia đình.

Dời phần hội sang cuối tuần gần nhất — cúng giao thừa đúng ngày, còn tiệc và họp mặt thì làm cuối tuần. Cách này thực tế và giữ được cả hai.

Giữ những nghi thức không tốn thời gian — mâm cúng, lì xì, mặc áo dài, gọi về chúc Tết ông bà. Trẻ nhớ những thứ này lâu hơn nhớ một bữa tiệc lớn.

Kết nối với cộng đồng — hội chợ Tết, chương trình ở chùa hoặc nhà thờ. Đây là nơi trẻ thấy Tết là của một cộng đồng chứ không chỉ của nhà mình.

Quy ước về quà và lời chúc mà người mới hay lúng túng

Quà cho đồng nghiệp và hàng xóm thường nhỏ và mang tính tượng trưng — bánh tự làm, cây nhỏ, đồ ăn. Quà quá đắt tiền gây khó xử cho người nhận vì họ thấy phải đáp lễ tương xứng.

Quà cho giáo viên của con là thông lệ ở nhiều trường, nhưng nhiều học khu có giới hạn giá trị. Một tấm thiệp do con viết thường được đánh giá cao hơn quà đắt.

Lời chúc trung tính được dùng phổ biến trong môi trường làm việc, vì đồng nghiệp có thể theo nhiều tín ngưỡng khác nhau. Đây không phải sự lạnh nhạt mà là phép lịch sự.

Mời ăn ở nhà — nếu được mời, nên hỏi có cần mang gì không và nên hỏi về kiêng khem trong ăn uống. Món Việt mang tới thường được đón nhận rất tốt.

Năm đầu thấy trống trải là chuyện bình thường

Mùa lễ cuối năm ở Mỹ rất rộn ràng ở bên ngoài, và chính điều đó làm cảm giác lạc lõng của người mới sang nặng hơn. Nhà ai cũng đèn, ai cũng có nơi để về, còn mình thì chưa.

Ba việc có tác dụng thật. Gọi về Việt Nam đúng dịp — chênh múi giờ nên phải hẹn trước, và cuộc gọi này quan trọng hơn bạn nghĩ với cả hai đầu.

Nhận lời mời nếu được mời, dù ngại vì tiếng Anh. Người Mỹ mời người mới trong dịp lễ là điều khá phổ biến và họ mời thật lòng.

Tạo nghi thức riêng cho gia đình mình ngay từ năm đầu — một bữa cơm, một chuyến đi ngắn, một việc làm cùng nhau. Vài năm sau, chính những thứ tự tạo này trở thành truyền thống của gia đình bạn ở nơi mới.