Người từ xứ nóng sang bang lạnh thường chuẩn bị sai chỗ. Họ mua một chiếc áo thật dày rồi yên tâm, trong khi cái làm mùa đông khó chịu nhất không phải nhiệt độ, mà là gió, băng dưới chân, và việc trời tối lúc bốn giờ chiều.
Mặc theo lớp, không mặc theo độ dày
- Lớp trong hút ẩm, không dùng vải bông vì bông ướt là lạnh gấp đôi.
- Lớp giữa giữ nhiệt, thường là lông cừu hoặc áo phao mỏng.
- Lớp ngoài chắn gió và chống nước. Đây mới là lớp quyết định, không phải lớp dày nhất.
- Đầu, tay, chân. Mũ, găng, tất len và ủng chống trượt. Nhiều người mua áo rất tốt rồi vẫn khổ vì đi giày vải trên băng.
Lái xe mùa đông
Băng mỏng trên mặt đường là thứ nguy hiểm hơn tuyết dày, vì nó gần như vô hình. Vài điều nên biết trước mùa đầu tiên:
- Phanh và tăng tốc đều tay, mọi thao tác đột ngột đều dễ mất lái.
- Giữ khoảng cách xa hơn bình thường nhiều lần.
- Để sẵn trong xe: cào tuyết, chăn, đèn pin, nước và ít đồ ăn khô.
- Hỏi cơ quan giao thông của bang về quy định lốp mùa đông, vì có nơi bắt buộc trong một số điều kiện.
Trong nhà: ấm và hoá đơn
Hoá đơn sưởi mùa đông có thể là khoản sinh hoạt lớn nhất trong vài tháng. Những việc rẻ mà hiệu quả: dán chắn gió ở khe cửa, dùng rèm dày, hạ nhiệt độ ban đêm và khi ra khỏi nhà. Nếu thuê nhà, hãy hỏi chủ nhà loại hệ thống sưởi và hoá đơn trung bình mùa đông trước khi ký, vì hai căn giống nhau có thể chênh nhau rất nhiều.
Một việc nữa hay bị quên: bảo vệ đường ống nước khi đi vắng dài ngày. Ống vỡ vì đóng băng là sự cố tốn kém và phiền phức bậc nhất.
Phần ít ai nói: thiếu nắng
Nhiều người mới sang không lường được cảm giác đi làm khi trời còn tối và về nhà khi trời đã tối, kéo dài nhiều tháng. Tâm trạng đi xuống trong mùa đông đầu là chuyện phổ biến chứ không phải bạn yếu đuối. Những thứ giúp được: ra ngoài vào giữa trưa dù chỉ mười lăm phút, giữ lịch sinh hoạt đều, và giữ liên lạc thường xuyên với người thân. Nếu tình trạng kéo dài và nặng lên, hãy nói với bác sĩ.
Câu hỏi thường gặp
Ba tình huống nguy hiểm mà người chưa từng sống ở xứ lạnh không lường
Đường đóng băng mỏng trong suốt. Lớp băng này gần như không nhìn thấy và là nguyên nhân tai nạn phổ biến nhất mùa đông. Nó hay hình thành trên cầu, đoạn có bóng râm, và vào sáng sớm sau đêm mưa. Cách xử lý: đi chậm hơn nhiều, giữ khoảng cách gấp đôi, và tuyệt đối không phanh gấp hay đánh lái đột ngột.
Mất điện giữa bão tuyết. Xảy ra thật và có thể kéo dài nhiều ngày. Nhà không có sưởi giữa trời âm độ là tình huống nguy hiểm, đặc biệt với người già và trẻ nhỏ. Nên có sẵn: đèn pin, sạc dự phòng, chăn dày, nước uống, thức ăn không cần nấu, và biết trước nơi trú ẩn công cộng gần nhất.
Sưởi bằng thiết bị không đúng cách. Dùng bếp gas hoặc than để sưởi trong nhà kín gây ngộ độc khí — đây là tai nạn chết người vẫn xảy ra mỗi mùa đông. Nhà nên có thiết bị báo khí độc, và tuyệt đối không dùng bếp để sưởi.
Chuẩn bị cho người lớn tuổi trong nhà
Mùa đông ảnh hưởng tới người cao tuổi nặng hơn nhiều, và đây là nhóm nhiều gia đình Việt có trong nhà.
Bốn rủi ro cụ thể. Ngã do trơn trượt — một cú ngã ở tuổi bảy mươi có thể thay đổi cả phần đời còn lại. Nên có giày đế chống trượt, tay vịn ở bậc thềm, và rải muối hoặc cát lối đi.
Hạ thân nhiệt xảy ra ở nhiệt độ không quá thấp nếu người già ngồi lâu trong phòng mát. Giữ nhiệt độ trong nhà ổn định, đừng hạ quá thấp để tiết kiệm.
Bệnh tim mạch nặng lên khi trời lạnh, đặc biệt lúc ra ngoài đột ngột hoặc khi xúc tuyết. Người có bệnh tim không nên xúc tuyết.
Cô lập xã hội — mùa đông ít ra ngoài, người già ở nhà một mình cả ngày. Đây là phần khó thấy nhất nhưng ảnh hưởng thật tới tinh thần.
Mùa đông kéo dài hơn bạn nghĩ
Một điều thực tế nên biết trước: ở nhiều bang phía bắc, mùa lạnh không phải ba tháng mà là năm tới sáu tháng, và tuyết có thể rơi cả vào tháng lẽ ra là mùa xuân.
Điều này ảnh hưởng tới hai quyết định. Chi phí sưởi cả mùa lớn hơn nhiều so với ước tính dựa trên ba tháng. Sinh hoạt cả nhà thu vào trong nhà trong nửa năm, nên nếu chọn nhà thì không gian sinh hoạt chung quan trọng hơn sân vườn.
Với gia đình đang cân nhắc chọn bang, đây là yếu tố nên tính thật chứ không nên xem nhẹ — nhiều gia đình Việt chuyển từ bang lạnh xuống bang ấm sau vài năm, và chi phí của việc chuyển lần hai không nhỏ.
Nên mua quần áo mùa đông ở Việt Nam hay sang Mỹ mua?
Nên mua tại chỗ, vì đồ bán ở vùng lạnh được làm cho đúng kiểu thời tiết đó và có đủ ủng, găng, mũ phù hợp. Từ Việt Nam chỉ nên mang một bộ đủ ấm cho ngày đầu.
Lái xe trên tuyết có cần lốp riêng không?
Ở vùng tuyết nhiều thì rất nên, và một số nơi có quy định bắt buộc trong điều kiện nhất định. Hãy hỏi cơ quan giao thông của bang về quy định áp dụng nơi bạn sống.
Hoá đơn sưởi mùa đông thường chiếm bao nhiêu?
Khác nhau rất nhiều theo loại nhà, hệ thống sưởi và vùng khí hậu. Cách ước lượng đáng tin nhất là hỏi chủ nhà hoặc người thuê trước về hoá đơn thực tế các tháng lạnh.
Có nên chọn bang ấm cho dễ sống không?
Khí hậu chỉ là một yếu tố, bên cạnh việc làm, chi phí sinh hoạt, trường học và cộng đồng. Nhiều gia đình chọn bang lạnh vì cơ hội việc làm rồi thích nghi tốt sau mùa đông đầu tiên.
