Người mới định cư là mục tiêu ưa thích của kẻ lừa đảo vì hội đủ ba điều: chưa quen hệ thống, sợ rắc rối giấy tờ, và ngại hỏi lại. Chúng khai thác đúng ba điểm đó, không cần kỹ thuật gì cao siêu.
Bốn kiểu hay gặp nhất
Giả danh cơ quan nhà nước
Gọi điện nói hồ sơ di trú của bạn có vấn đề, hoặc bạn nợ thuế, và phải nộp tiền ngay nếu không sẽ bị bắt hoặc bị trục xuất. Dấu hiệu nhận ra rất rõ: cơ quan nhà nước không gọi điện đòi tiền và không bao giờ yêu cầu trả bằng thẻ quà tặng hay tiền mã hoá. Cách xử lý đúng là cúp máy, rồi tự gọi lại theo số trên trang chính thức của cơ quan đó.
Lừa thuê nhà
Rao căn nhà đẹp giá rẻ bất thường, nói chủ đang ở xa, đòi đặt cọc trước khi xem nhà. Nguyên tắc: không chuyển tiền cho căn nhà mình chưa vào xem, và kiểm tra người nhận tiền có đúng là chủ sở hữu hay đại diện hợp pháp không.
Dịch vụ di trú không có tư cách
Người tự xưng làm được hồ sơ nhanh, chắc chắn đậu, thu tiền lớn và bảo bạn ký giấy tờ trống. Hồ sơ hỏng vì việc này rất khó chữa. Hãy kiểm tra tư cách hành nghề của người bạn thuê và không bao giờ ký vào tờ khai còn để trống.
Mất cắp danh tính
Kẻ gian dùng thông tin của bạn để mở thẻ, vay tiền, khai thuế hộ. Người mới sang khó phát hiện vì chưa quen theo dõi hồ sơ tín dụng của mình.
Bảy thói quen tự bảo vệ
- Không đưa số an sinh xã hội qua điện thoại cho người gọi đến.
- Không trả tiền bằng thẻ quà tặng, chuyển khoản khẩn hay tiền mã hoá cho bất kỳ cơ quan nào.
- Nghi ngờ mọi thứ gấp gáp. Tạo áp lực thời gian là chiêu chung của mọi vụ lừa.
- Bật xác thực hai lớp cho email và tài khoản ngân hàng.
- Kiểm tra báo cáo tín dụng của mình định kỳ để phát hiện tài khoản lạ.
- Hỏi lại người thân hoặc người quen đã sống lâu ở Mỹ trước khi trả bất cứ khoản lớn nào.
- Không ngại nói không và cúp máy. Không có cơ quan nào phạt bạn vì gọi lại cho họ theo số chính thức.
Nếu đã trót
Báo ngay cho ngân hàng để chặn giao dịch, đổi mật khẩu các tài khoản liên quan, và báo cho cơ quan bảo vệ người tiêu dùng cùng cảnh sát địa phương. Nếu liên quan tới hồ sơ di trú, hãy tìm luật sư di trú càng sớm càng tốt. Xấu hổ là phản ứng tự nhiên nhưng im lặng chỉ làm thiệt hại lớn thêm.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao người mới sang là mục tiêu
Hiểu lý do giúp cảnh giác đúng chỗ thay vì sợ chung chung.
Kẻ lừa đảo nhắm vào người mới vì bốn đặc điểm. Chưa quen cách cơ quan Mỹ làm việc nên không biết cái gì bất thường. Có nỗi sợ thật về tư cách cư trú — đây là điểm yếu bị khai thác nhiều nhất. Rào cản ngôn ngữ khiến khó kiểm chứng và ngại hỏi lại. Vừa nhận một khoản tiền lớn từ việc bán tài sản ở quê.
Điểm chung của mọi vụ lừa: chúng tạo sợ hãi và gấp gáp cùng lúc. "Hồ sơ của ông có vấn đề, phải nộp tiền trong hôm nay không thì bị trục xuất." Áp lực thời gian là để bạn không kịp hỏi ai.
Nguyên tắc bảo vệ mạnh nhất: bất kỳ cuộc gọi nào vừa doạ vừa giục là lừa đảo, gần như không có ngoại lệ. Cơ quan nhà nước Mỹ không làm việc kiểu đó.
Bốn dấu hiệu nhận ra ngay trong ba mươi giây
Đòi trả bằng thẻ quà tặng, tiền điện tử hoặc chuyển tiền nhanh. Không cơ quan nhà nước nào nhận thanh toán bằng các hình thức này. Đây một mình nó đã đủ để kết luận.
Doạ bắt giữ hoặc trục xuất qua điện thoại. Cơ quan Mỹ gửi văn bản qua bưu điện, không doạ qua điện thoại.
Yêu cầu giữ bí mật. "Đừng nói với ai kể cả người nhà." Không có thủ tục chính đáng nào cần bạn giấu gia đình.
Gọi lại số họ cho thay vì số bạn tự tra. Số hiện trên màn hình có thể giả. Cách kiểm duy nhất đáng tin là cúp máy và tự tra số của cơ quan trên trang chính thức rồi gọi lại.
Lừa đảo trong chính cộng đồng người Việt
Phần khó nói nhưng cần nói: không phải mọi vụ lừa đều đến từ người lạ. Một số vụ gây thiệt hại lớn nhất đến từ người trong cộng đồng, vì lòng tin có sẵn khiến người ta bỏ qua các bước kiểm tra.
Bốn dạng hay gặp: dịch vụ di trú không có giấy phép hành nghề; mời góp vốn làm ăn với lãi cao bất thường; mời hùn tiền mua bất động sản không có giấy tờ rõ ràng; và vay mượn giữa người quen không có văn bản.
Ba việc nên làm dù người đó là đồng hương, là người quen của người quen, hay là người cùng sinh hoạt chung. Kiểm giấy phép hành nghề trên danh sách chính thức. Mọi thoả thuận tiền bạc phải có văn bản, dù nhỏ. Không chuyển tiền dựa trên lời hứa, dù người hứa đáng tin tới đâu.
Kiểm tra không phải là nghi ngờ tư cách của ai. Nó là cách bảo vệ cả hai bên, và người làm ăn đàng hoàng sẽ không phiền khi bạn kiểm.
Cơ quan di trú có gọi điện đòi tiền không?
Không. Mọi cuộc gọi kiểu đó nên coi là lừa đảo. Hãy cúp máy rồi tự liên hệ theo số công bố trên trang chính thức của cơ quan.
Làm sao biết người làm hồ sơ di trú có tư cách hành nghề?
Hỏi thẳng họ đăng ký hành nghề ở đâu và kiểm tra với cơ quan quản lý luật sư của bang, hoặc với tổ chức được công nhận đại diện về di trú.
Bị lộ số an sinh xã hội thì làm gì?
Theo dõi báo cáo tín dụng, cân nhắc đặt cảnh báo hoặc phong toả hồ sơ tín dụng, và báo với cơ quan bảo vệ người tiêu dùng để được hướng dẫn các bước tiếp theo.
Thuê nhà từ xa trước khi sang có an toàn không?
Rủi ro cao. Nếu buộc phải làm, hãy nhờ người quen ở tại chỗ đi xem hộ, kiểm tra quyền sở hữu, và tránh chuyển khoản lớn trước khi có hợp đồng rõ ràng.
