Về Việt Nam thăm nhà khi đã định cư Mỹ: chuẩn bị và giới hạn cần biết

Chuyến về đầu tiên sau khi định cư thường là chuyến xúc động nhất và cũng lộn xộn nhất, vì giấy tờ của bạn đang nằm giữa hai hệ thống: bạn vừa là thường trú nhân của Mỹ, vừa vẫn là công dân Việt Nam.

Phía Mỹ: thời gian vắng mặt

Thường trú nhân được đi ra nước ngoài, nhưng vắng mặt quá lâu có thể bị coi là đã từ bỏ ý định cư trú tại Mỹ. Nguyên tắc thực tế:

• Chuyến ngắn vài tuần đến vài tháng thường không gây vấn đề.
• Vượt qua một số mốc thời gian thì bị xem xét kỹ hơn khi nhập cảnh lại.
• Nếu biết trước sẽ đi rất lâu, hãy hỏi cơ quan di trú về thủ tục xin phép trước khi rời Mỹ, vì làm trước dễ hơn giải trình sau.

Ngoài thời gian, điều họ nhìn là bạn có giữ ràng buộc với Mỹ hay không: nhà ở, việc làm, tờ khai thuế, con đi học. Giữ những thứ đó rõ ràng là cách tự bảo vệ tốt nhất.

Phía Việt Nam: giấy tờ nhập cảnh

Tuỳ bạn còn hộ chiếu Việt Nam còn hạn hay không, thủ tục về nước sẽ khác nhau, và còn phụ thuộc việc bạn đã thôi quốc tịch hay chưa. Hãy hỏi cơ quan đại diện của Việt Nam tại Mỹ về đúng trường hợp của mình trước khi đặt vé, vì chuẩn bị sai giấy tờ là lý do phổ biến nhất khiến chuyến đi bị hỏng.

Sức khoẻ và bảo hiểm

Bảo hiểm y tế Mỹ phần lớn không chi trả cho điều trị ở nước ngoài. Với chuyến đi dài hoặc với người lớn tuổi, hãy cân nhắc bảo hiểm du lịch có phạm vi y tế. Cũng nên mang đủ thuốc đang dùng cho cả chuyến kèm đơn thuốc, vì thuốc kê đơn ở hai nước không phải lúc nào cũng tương ứng.

Vài việc nhỏ nên làm trước khi bay

• Chụp lại toàn bộ giấy tờ quan trọng và lưu ở nơi truy cập được từ xa.
• Báo ngân hàng về chuyến đi để thẻ không bị khoá vì giao dịch bất thường.
• Kiểm tra quy định hải quan hai đầu về thứ được mang, nhất là thực phẩm và thuốc.
• Nếu cho con về nghỉ hè dài, kiểm tra quy định nghỉ học của trường trước khi đặt vé.

Câu hỏi thường gặp

Giấy tờ nhập cảnh Việt Nam: ba trường hợp khác nhau

Tuỳ tình trạng quốc tịch của bạn, cách vào Việt Nam khác hẳn nhau, và nhiều người nhầm tới lúc ra sân bay mới biết.

Còn quốc tịch Việt Nam và còn hộ chiếu Việt Nam hiệu lực — dùng hộ chiếu Việt Nam để vào, không cần thị thực. Nhớ kiểm hạn hộ chiếu, và gia hạn tại cơ quan đại diện Việt Nam ở Mỹ nếu sắp hết.

Đã nhập tịch Mỹ, gốc Việt — có cơ chế giấy miễn thị thực dành cho người gốc Việt, có thời hạn dài và dùng được nhiều lần. Đây là lựa chọn tiện nhất cho người về thăm nhà thường xuyên, và nên làm sớm vì thủ tục mất thời gian.

Không thuộc hai nhóm trên — xin thị thực như người nước ngoài.

Với người còn giữ cả hai quốc tịch, quy tắc thực tế: dùng hộ chiếu Việt Nam để vào và ra Việt Nam, dùng hộ chiếu Mỹ để vào và ra Mỹ. Mang theo cả hai và biết dùng quyển nào ở cửa nào.

Việc nên tranh thủ làm khi về

Một chuyến về thăm nhà là cơ hội giải quyết những việc mà làm từ Mỹ rất tốn kém. Nên lập danh sách trước chuyến đi.

Giấy tờ hộ tịch — xin trích lục khai sinh, kết hôn, xác nhận các thông tin còn lệch. Nếu đang có hồ sơ bảo lãnh người thân thì đây là dịp gom đủ giấy tờ.

Uỷ quyền cho người ở nhà xử lý nhà đất, tài khoản, doanh nghiệp. Làm tại phòng công chứng ở Việt Nam nhanh và rẻ hơn nhiều lần.

Khám sức khoẻ và làm răng — chi phí thấp hơn đáng kể, và nhiều người Việt chủ động sắp lịch khám vào chuyến về.

Sắp xếp giấy tờ tài sản — kiểm tra tình trạng nhà đất, đóng các khoản còn treo, và cân nhắc việc chuyển nhượng nếu có ý định.

Chuẩn bị cho cha mẹ già ở lại sau chuyến về

Với người còn cha mẹ ở Việt Nam, chuyến về thăm nhà thường kết thúc bằng một cuộc chia tay khó. Có bốn việc làm được để giai đoạn giữa hai chuyến đỡ nặng.

Sắp xếp người chăm sóc và thống nhất cách liên lạc khi có việc gấp — ai gọi cho bạn, gọi vào số nào, chênh múi giờ xử lý ra sao.

Thu xếp kênh tài chính ổn định thay vì gửi thất thường, và cho một người thân biết cách xử lý khi cần gấp.

Hướng dẫn cha mẹ dùng ứng dụng gọi video cho thành thạo trong lúc còn ngồi cạnh — dạy từ xa khó hơn nhiều.

Chuẩn bị cho tình huống xấu — nếu cha mẹ ốm nặng, bạn về được nhanh không, tư cách cư trú có cho phép đi gấp và đi lâu không. Nghĩ trước điều này không phải là điềm gở mà là sự chuẩn bị, và nó giúp bạn không phải quyết định trong lúc hoảng loạn.