Nhập tịch là đích cuối của cả hành trình, và cũng là lúc mọi thứ bạn đã làm trong nhiều năm được mang ra soi lại: các chuyến đi, các tờ khai thuế, các nghĩa vụ phải làm mà có thể bạn đã quên.
Bốn nhóm điều kiện
Thời gian và sự hiện diện
Cần giữ tình trạng thường trú đủ số năm quy định, và trong thời gian đó phải đáp ứng yêu cầu về cư trú liên tục lẫn thời gian có mặt thực tế tại Mỹ. Đây là hai yêu cầu khác nhau và nhiều người nhầm là một. Các chuyến về Việt Nam dài ngày ảnh hưởng tới cả hai, nên hãy giữ lại lịch sử đi lại của mình.
Tư cách đạo đức
Được xét trong một khoảng thời gian trước khi nộp đơn, dựa trên hồ sơ pháp lý, nghĩa vụ thuế và một số nghĩa vụ khác. Có vấn đề trong quá khứ không đồng nghĩa với bị từ chối, nhưng khai thiếu thì gần như chắc chắn hỏng.
Tiếng Anh và kiến thức công dân
Bài kiểm tra gồm phần tiếng Anh nghe nói đọc viết và phần câu hỏi về lịch sử cùng thiết chế chính quyền. Bộ câu hỏi được công bố công khai để ôn tập, và có tài liệu hỗ trợ bằng nhiều thứ tiếng. Có những diện được miễn hoặc giảm nhẹ theo tuổi kết hợp với số năm thường trú, và diện miễn trừ vì lý do sức khoẻ có xác nhận y tế. Hãy tra điều kiện miễn trừ hiện hành trên trang chính thức, vì đây là phần nhiều người lớn tuổi lo nhất mà lại thường đủ điều kiện được hỗ trợ.
Các nghĩa vụ đã thực hiện
Khai thuế đầy đủ các năm, thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng nếu có, và với nam giới trong độ tuổi quy định là đã đăng ký nghĩa vụ quân sự. Mục cuối này là chỗ hay bị bỏ sót nhất, vì nhiều người không biết mình phải làm.
Chuẩn bị hồ sơ
- Lập danh sách toàn bộ chuyến đi ra khỏi Mỹ kể từ khi thành thường trú nhân, kèm ngày đi và ngày về.
- Tập hợp tờ khai thuế các năm.
- Liệt kê mọi địa chỉ đã ở và mọi nơi đã làm việc trong khoảng thời gian được hỏi.
- Chuẩn bị giấy tờ về tình trạng hôn nhân, con cái, và các vụ việc pháp lý nếu có.
Sau khi được chấp thuận
Bạn tham dự lễ tuyên thệ và nhận giấy chứng nhận quốc tịch. Đây là giấy tờ rất quan trọng, hãy cất kỹ và làm hộ chiếu ngay sau đó. Trở thành công dân cũng mở rộng phạm vi bảo lãnh người thân, nên nhiều gia đình tính bước tiếp theo từ đây.
Điều kiện, số năm và nội dung bài thi đều do quy định hiện hành định ra và có thay đổi. Hãy tra trên trang chính thức của cơ quan di trú, và hỏi luật sư nếu hồ sơ của bạn có tình tiết phức tạp.
Câu hỏi thường gặp
Miễn thi tiếng Anh: ai được và chuẩn bị thế nào
Đây là thông tin quan trọng nhất với người lớn tuổi trong gia đình Việt, và nhiều người không biết mình đủ điều kiện.
Có các trường hợp được miễn phần tiếng Anh và thi phần công dân bằng tiếng mẹ đẻ, dựa trên tổ hợp giữa tuổi và số năm giữ thẻ thường trú. Ngưỡng cụ thể do quy định hiện hành ấn định, và cần tra đúng bản mới nhất.
Ngoài ra còn có trường hợp miễn vì lý do y tế — người có tình trạng sức khoẻ thể chất hoặc tinh thần khiến không thể học và ghi nhớ. Trường hợp này cần bác sĩ có thẩm quyền điền mẫu xác nhận, và việc chuẩn bị mẫu này đúng cách quyết định đơn được chấp nhận hay không.
Việc nên làm: kiểm điều kiện miễn trước khi bắt đầu ôn thi. Nhiều gia đình để cha mẹ vất vả học tiếng Anh nhiều tháng trong khi đáng lẽ đã được miễn.
Ôn thi phần công dân cho người lớn tuổi
Phần thi công dân có bộ câu hỏi được công bố sẵn, nên đây là phần ôn được và ôn hết được — khác với thi tiếng Anh vốn không giới hạn.
Bốn cách hiệu quả với người lớn tuổi. Học bằng âm thanh thay vì đọc — nghe đi nghe lại trong lúc làm việc nhà. Chia nhỏ — vài câu mỗi ngày trong nhiều tháng, không dồn. Có người hỏi lại — con cháu hỏi ngẫu nhiên trong bữa cơm hiệu quả hơn tự học một mình. Tìm lớp ôn của cộng đồng — nhiều tổ chức người Việt có lớp miễn phí dạy bằng tiếng Việt.
Điều cần nhớ: người thi được hỏi một số câu trong bộ đề và chỉ cần trả lời đúng một số câu nhất định. Không cần thuộc hoàn hảo mọi câu.
Trước khi tuyên thệ: ba việc nên tính
Quốc tịch Việt Nam. Nhập tịch Mỹ không tự động làm mất quốc tịch Việt Nam, nhưng pháp luật Việt Nam có quy định riêng về việc này. Nên tìm hiểu trước để biết mình đang ở tình trạng nào, đặc biệt nếu còn nhà đất hoặc còn ý định về sống.
Đổi tên. Lễ tuyên thệ là dịp thuận tiện để đổi tên chính thức nếu muốn — nhiều người Việt chọn bổ sung tên tiếng Anh. Nếu định làm, phải khai trong đơn từ đầu chứ không quyết ở phút cuối.
Danh sách việc làm ngay sau tuyên thệ. Xin hộ chiếu Mỹ, đăng ký cử tri, cập nhật hồ sơ an sinh xã hội, và nộp đơn bảo lãnh thân nhân nếu có ý định — vì tư cách công dân mở ra các diện bảo lãnh nhanh hơn, và ngày nộp quyết định vị trí xếp hàng.
Giữ kỹ giấy chứng nhận nhập tịch. Đây là giấy tờ gốc rất khó xin lại và được dùng suốt đời.
Ở Mỹ bao lâu thì xin quốc tịch được?
Có số năm thường trú quy định, và mốc này khác nhau theo diện, chẳng hạn diện kết hôn với công dân Mỹ có mốc riêng. Hãy tra điều kiện hiện hành cho đúng diện của bạn.
Người lớn tuổi không nói được tiếng Anh thì sao?
Có diện được miễn phần tiếng Anh theo tuổi kết hợp với số năm thường trú, khi đó phần kiến thức công dân có thể làm bằng tiếng mẹ đẻ với thông dịch. Hãy tra điều kiện miễn trừ hiện hành.
Về Việt Nam nhiều có ảnh hưởng không?
Có, vì ảnh hưởng tới cả yêu cầu cư trú liên tục lẫn thời gian có mặt thực tế. Hãy giữ lịch sử đi lại đầy đủ và hỏi luật sư nếu bạn từng vắng mặt dài.
Chưa khai thuế đủ các năm thì có nộp đơn được không?
Nên xử lý phần thuế trước khi nộp đơn, vì đây là mục được xem xét. Hãy hỏi người hành nghề khai thuế về việc khai bổ sung cho các năm còn thiếu.
