Thứ khiến người Việt mới sang Mỹ ngạc nhiên nhất không phải giá cả, mà là việc mình bị coi như chưa từng tồn tại. Bạn có thể có tiền trong tài khoản mà vẫn bị từ chối thuê nhà, vì bên cho thuê không nhìn số dư, họ nhìn hồ sơ tín dụng.
Hồ sơ tín dụng đo cái gì
Không đo bạn giàu hay nghèo. Nó đo bạn có trả nợ đúng hạn hay không, trong bao lâu, và bạn đang dùng bao nhiêu phần hạn mức được cấp. Người thu nhập cao mà chưa từng vay vẫn là hồ sơ trống, và hồ sơ trống bị xếp cùng nhóm rủi ro với hồ sơ xấu.
Lộ trình mười tám tháng
Tháng 1 đến 3: mở cánh cửa đầu tiên
Cách phổ biến nhất cho người chưa có gì là thẻ tín dụng thế chấp: bạn đặt cọc một khoản, ngân hàng cấp hạn mức bằng đúng khoản đó. Rủi ro của họ bằng không nên gần như ai cũng mở được. Ngoài ra, nếu có người thân đã sống lâu ở Mỹ, việc được thêm tên vào thẻ của họ cũng giúp hồ sơ bạn có tuổi sớm hơn.
Tháng 3 đến 12: tạo thói quen
- Dùng thẻ đều nhưng ít. Mỗi tháng tiêu một khoản nhỏ rồi trả hết. Tiêu gần hết hạn mức là dấu hiệu xấu ngay cả khi bạn trả đủ.
- Không bao giờ trễ một ngày. Đặt trả tự động toàn bộ dư nợ. Một lần trễ ba mươi ngày đủ kéo hồ sơ xuống cả năm.
- Không mở nhiều thẻ liền nhau. Mỗi lần xét hồ sơ đều để lại dấu, dồn dập trông như đang khát tiền.
Tháng 12 đến 18: mở rộng
Khi đã có lịch sử trả đúng hạn khoảng một năm, bạn thường được nâng lên thẻ thường và lấy lại khoản cọc. Đây cũng là lúc hợp lý để thêm một loại tín dụng khác, chẳng hạn khoản vay mua xe, vì hồ sơ có nhiều loại tín dụng được đánh giá cao hơn hồ sơ chỉ có thẻ.
Ba sai lầm hay gặp
- Đóng thẻ cũ sau khi mở thẻ mới. Tuổi trung bình của tài khoản giảm xuống, hồ sơ yếu đi dù bạn không nợ đồng nào.
- Trả đúng khoản tối thiểu. Không bị coi là trễ, nhưng phần còn lại chịu lãi rất cao và tỷ lệ sử dụng hạn mức luôn ở mức xấu.
- Chỉ dùng thẻ ghi nợ. Tiêu bao nhiêu cũng không sinh ra lịch sử tín dụng, vì đó là tiền của chính bạn.
Vì sao nên bắt đầu ngay tháng đầu
Yếu tố duy nhất không mua được bằng tiền là thời gian. Hồ sơ mở tháng này sẽ già hơn hồ sơ mở sau nửa năm, mãi mãi. Nếu trong kế hoạch của bạn có mua nhà, hãy tính ngược: ngân hàng thường muốn thấy vài năm lịch sử ổn định.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao người có tiền vẫn bị từ chối
Nghịch lý làm nhiều người Việt khó chịu nhất: mang sang một khoản tiền lớn, trả tiền mặt được mọi thứ, nhưng vẫn bị từ chối khi thuê nhà hay mua xe trả góp.
Lý do: hệ thống tín dụng Mỹ không đo bạn có bao nhiêu tiền, nó đo bạn có thói quen trả nợ đúng hạn hay không. Người chưa từng vay thì không có dữ liệu, và không có dữ liệu bị xử lý gần như người có dữ liệu xấu.
Hệ quả thực tế đi ngược trực giác: trả hết bằng tiền mặt và không bao giờ vay là cách chậm nhất để xây tín dụng. Muốn có hồ sơ thì phải có giao dịch tín dụng được ghi nhận, dù nhỏ.
Đây là lý do nên bắt đầu ngay tháng đầu chứ không đợi ổn định. Thời gian là thành phần không rút ngắn được của điểm tín dụng.
Người thân cho đứng tên chung: lợi và rủi ro
Cách nhiều gia đình Việt dùng: người thân đã ở Mỹ lâu cho người mới sang làm người dùng phụ trên thẻ tín dụng của họ.
Lợi: lịch sử của thẻ đó thường được tính vào hồ sơ của người dùng phụ, nên điểm hình thành nhanh hơn nhiều so với tự xây từ đầu.
Rủi ro hai chiều: nếu người chính trả chậm, điểm của người phụ cũng hỏng. Ngược lại, nếu người phụ tiêu quá tay, người chính chịu trách nhiệm trả.
Vì vậy cách này chỉ nên dùng khi hai bên thực sự tin nhau và nói rõ quy tắc trước: ai được tiêu bao nhiêu, ai trả, và khi nào tách ra. Nhiều quan hệ gia đình đã hỏng vì thoả thuận này không được nói rõ ngay từ đầu.
Kiểm hồ sơ tín dụng của mình định kỳ
Ba lý do nên kiểm, và bạn có quyền lấy báo cáo miễn phí theo định kỳ.
Phát hiện sai sót. Báo cáo tín dụng có thể ghi nhầm một khoản nợ không phải của bạn, đặc biệt khi tên trùng — chuyện rất hay xảy ra với tên Việt phổ biến. Sai sót này sửa được nhưng phải phát hiện mới sửa.
Phát hiện bị mạo danh. Người mới sang là mục tiêu của việc mở tài khoản bằng danh tính người khác. Một khoản vay lạ xuất hiện trong báo cáo là dấu hiệu sớm nhất.
Biết mình đang ở đâu trước khi nộp hồ sơ vay lớn. Nộp rồi bị từ chối cũng để lại dấu vết, nên biết trước thì chọn thời điểm tốt hơn.
Điểm tín dụng ở Việt Nam có mang sang Mỹ được không?
Không. Hai hệ thống không liên thông, bạn bắt đầu lại từ đầu bất kể ở Việt Nam từng vay và trả tốt đến đâu.
Thẻ tín dụng thế chấp khác thẻ thường ở chỗ nào?
Bạn đặt cọc một khoản và hạn mức bằng đúng khoản đó, nên ngân hàng gần như không chịu rủi ro. Sau khoảng một năm trả đúng hạn, nhiều nơi chuyển bạn sang thẻ thường và hoàn cọc.
Nên dùng bao nhiêu phần hạn mức mỗi tháng?
Càng thấp càng tốt, và quan trọng là trả hết mỗi kỳ. Dùng sát hạn mức bị xem là dấu hiệu căng thẳng tài chính ngay cả khi bạn thanh toán đầy đủ.
Bao lâu thì đủ hồ sơ để vay mua nhà?
Không có mốc chung, nhưng bên cho vay thường muốn thấy lịch sử ổn định kéo dài vài năm cùng thu nhập chứng minh được. Hãy hỏi trực tiếp một vài bên cho vay về điều kiện của họ trước khi đặt kế hoạch mua.
