Ở phần lớn nước Mỹ, chiếc xe không phải tiện nghi mà là điều kiện để đi làm. Vấn đề là người mới sang chưa có hồ sơ tín dụng, nên câu hỏi thật không phải mua xe gì, mà là trả bằng cách nào.
Ba cách trả, ba kiểu rủi ro
Mua thẳng xe cũ
Cách phổ biến nhất cho năm đầu. Không cần hồ sơ tín dụng, không gánh khoản trả góp khi thu nhập chưa ổn định. Đổi lại, tiền mặt bỏ ra một lần và rủi ro hỏng hóc thuộc về bạn.
Vay mua xe
Chưa có lịch sử tín dụng thì lãi suất được chào thường rất cao, và một số nơi đòi người bảo lãnh. Ưu điểm là khoản vay trả đúng hạn giúp xây hồ sơ tín dụng. Hãy so ít nhất ba nơi cho vay, vì mức chào chênh nhau rất nhiều với cùng một hồ sơ.
Thuê xe dài hạn
Trả hàng tháng để dùng xe mới trong vài năm rồi trả lại. Điều kiện xét duyệt thường chặt hơn cả vay, nên ít khi khả thi cho người vừa đến.
Mua xe cũ: kiểm gì trước khi xuống tiền
- Lịch sử xe. Tra theo số khung để biết xe từng đâm đụng, ngập nước hay đổi chủ liên tục.
- Thợ độc lập xem trước khi mua. Trả một khoản nhỏ cho thợ do bạn chọn, không phải thợ của người bán. Đây là khoản đáng tiền nhất trong cả giao dịch.
- Giấy tờ sở hữu sạch. Xe còn nợ ngân hàng hoặc giấy tờ ghi từng bị huỷ đăng ký thì bán lại rất khó.
- Yêu cầu kiểm định của bang. Mỗi bang một quy định về đăng kiểm và khí thải, hãy hỏi trước để không mua phải xe khó qua kiểm.
Chi phí nuôi xe, phần hay bị bỏ quên
Giá mua chỉ là khởi đầu. Mỗi tháng còn bảo hiểm, xăng, và một khoản dự phòng cho bảo dưỡng. Bảo hiểm xe cho người mới thường ở mức cao vì bạn chưa có lịch sử lái tại Mỹ, và mức này giảm dần sau vài năm không gây tai nạn. Hãy lấy báo giá bảo hiểm cho đúng mẫu xe định mua trước khi mua, vì có mẫu rẻ khi mua nhưng đắt khi bảo hiểm.
Bằng lái trước hay xe trước
Bằng lái của bang trước. Không có bằng của bang thì bảo hiểm khó mua và giá chào rất xấu. Hãy hỏi cơ quan cấp bằng của bang xem bằng nước ngoài của bạn dùng được bao lâu và thủ tục chuyển đổi gồm những gì.
Câu hỏi thường gặp
Mua của người quen trong cộng đồng: cẩn thận đúng chỗ
Rất nhiều gia đình Việt mua xe đầu tiên từ người quen trong cộng đồng. Cách này có ưu điểm thật — giá thường tốt hơn, biết rõ lịch sử xe, không bị ép bán kèm dịch vụ.
Nhưng có ba việc vẫn phải làm dù mua của người quen, và đây chính là chỗ hay bỏ qua vì ngại.
Tra lịch sử xe qua số khung. Báo cáo này cho biết xe từng bị tai nạn, từng ngập nước, hay từng bị thu hồi. Người bán có thể không biết hết lịch sử xe họ đang dùng.
Đưa xe cho thợ độc lập kiểm trước khi trả tiền. Chi phí nhỏ so với giá xe và nó phát hiện những thứ người dùng hằng ngày không thấy.
Làm thủ tục sang tên đúng cách, đầy đủ giấy tờ. Mua bán bằng lời giữa người quen là chỗ sinh tranh chấp, và nếu chưa sang tên mà xe gây tai nạn thì người đứng tên chịu trách nhiệm.
Làm đủ ba việc không phải là thiếu tin tưởng — đó là cách giữ cho quan hệ không hỏng vì một chiếc xe.
Vay mua xe khi chưa có tín dụng: đọc kỹ lãi suất
Người mới sang vẫn vay được, nhưng với lãi suất cao hơn hẳn. Đây là nhóm dễ bị đưa vào các khoản vay bất lợi nhất.
Ba điều cần kiểm trong hợp đồng vay. Lãi suất thực tính theo năm — hỏi con số này chứ đừng chỉ hỏi trả bao nhiêu mỗi tháng, vì kéo dài kỳ hạn làm khoản trả hằng tháng nhỏ đi trong khi tổng tiền lãi tăng vọt.
Có phạt trả trước hạn không. Khi tín dụng đã tốt lên sau một hai năm, bạn có thể muốn vay lại với lãi thấp hơn — điều khoản phạt sẽ chặn đường đó.
Những thứ bán kèm — bảo hành mở rộng, bảo hiểm khoản vay, gói bảo dưỡng. Chúng được cộng vào khoản vay và chịu lãi. Phần lớn không cần thiết cho một chiếc xe cũ.
Chiếc xe đầu tiên nên là chiếc xe thế nào
Một gợi ý ngược với mong muốn tự nhiên: đừng mua chiếc xe bạn thích, hãy mua chiếc xe dễ bán lại.
Lý do: trong năm đầu bạn chưa biết mình sẽ ở đâu, làm gì, đi bao xa mỗi ngày. Rất nhiều gia đình đổi xe trong vòng hai năm đầu vì nhu cầu đã khác.
Tiêu chí cho chiếc xe đầu: dòng phổ biến nên dễ tìm thợ và phụ tùng rẻ, tiếng bền tốt, chi phí bảo hiểm thấp, và đủ dùng chứ không dư. Chiếc xe như vậy khi bán lại ít lỗ, và trong giai đoạn tài chính chưa ổn định thì đó là điều quan trọng nhất.
Chưa có hồ sơ tín dụng thì vay mua xe được không?
Được ở một số nơi nhưng lãi suất chào thường rất cao, và có thể phải có người bảo lãnh. Nhiều gia đình chọn mua xe cũ trả thẳng trong năm đầu rồi vay sau khi hồ sơ đã có tuổi.
Nên mua xe cũ bao nhiêu năm tuổi?
Quan trọng hơn tuổi xe là tình trạng thật và lịch sử bảo dưỡng. Hãy trả tiền cho một thợ độc lập xem xe trước khi mua, bất kể xe mấy tuổi.
Bảo hiểm xe cho người mới sang có đắt không?
Thường cao hơn người đã lái lâu năm tại Mỹ vì bạn chưa có lịch sử lái tại đây. Mức này giảm dần theo thời gian không gây tai nạn, và chênh lệch giữa các hãng rất lớn nên hãy lấy nhiều báo giá.
Mua xe của người bán lẻ hay của đại lý?
Người bán lẻ thường rẻ hơn nhưng bạn tự lo toàn bộ giấy tờ và không có bảo hành. Đại lý đắt hơn và đổi lại thủ tục gọn, đôi khi có bảo hành ngắn. Hãy hỏi cơ quan quản lý xe cơ giới của bang về thủ tục sang tên cho từng trường hợp.
