Đón cha mẹ sang Mỹ sống cùng: những điều nên biết trước khi quyết

Khi nói tới việc đón cha mẹ sang Mỹ, phần lớn câu hỏi đổ vào hồ sơ và thời gian chờ. Nhưng những gia đình đã làm rồi thường nói phần khó không nằm ở đó. Nó nằm ở ba năm sau khi cha mẹ đã sang.

Bảo hiểm y tế: khoản lớn nhất

Người lớn tuổi là nhóm tốn nhiều chi phí y tế nhất, và cũng là nhóm khó mua bảo hiểm nhất khi mới đến. Các chương trình y tế công dành cho người cao tuổi ở Mỹ thường đòi một quãng thời gian đóng góp hoặc cư trú nhất định, nên người vừa sang chưa đủ điều kiện. Trong khoảng trống đó, gia đình phải tự lo, và đây là khoản nên tính trước chứ không phải tính sau. Hãy hỏi cơ quan bảo hiểm của bang về điều kiện áp dụng cho từng trường hợp cụ thể.

Đi lại: thứ quyết định cha mẹ có tự do hay không

Ở Việt Nam, người lớn tuổi tự đi chợ, đi khám, gặp bạn. Ở phần lớn nước Mỹ, không lái xe nghĩa là phụ thuộc hoàn toàn vào con cái cho mọi việc. Trước khi chọn nơi ở, hãy kiểm tra khoảng cách tới chợ, phòng khám, và nơi có người cùng tiếng nói. Một khu đắt hơn nhưng đi bộ được đôi khi rẻ hơn nhiều so với chi phí thời gian của cả nhà.

Sự cô lập, thứ ít ai tính trước

Cha mẹ sang Mỹ thường rơi vào cảnh không nói được tiếng, không tự đi được, không có bạn. Con cái đi làm cả ngày, cháu đi học. Nhiều người khoẻ mạnh về thể chất nhưng sa sút nhanh về tinh thần trong năm đầu. Những thứ giúp được:

• Chọn nơi ở gần cộng đồng người Việt, kể cả khi phải đánh đổi bằng quãng đường đi làm dài hơn.
• Tìm trung tâm sinh hoạt cho người cao tuổi ở địa phương, nhiều nơi có chương trình miễn phí.
• Giữ đường liên lạc đều đặn với họ hàng ở Việt Nam, và dạy cha mẹ dùng thành thạo một ứng dụng gọi video.
• Tính trước những chuyến về thăm nhà. Biết rằng mình vẫn về được làm thay đổi hẳn cảm giác của cả quãng ở lại.

Một câu hỏi nên hỏi thẳng

Trước khi bắt đầu bất cứ hồ sơ nào, hãy hỏi cha mẹ: bố mẹ có muốn sang không, và muốn sang để ở hẳn hay để ở gần con cháu vài năm rồi tính. Nhiều gia đình làm cả chặng đường dài vì nghĩ đó là điều hiếu thuận, rồi phát hiện điều cha mẹ mong không phải vậy. Hỏi trước rẻ hơn rất nhiều so với sửa sau.

Câu hỏi thường gặp

Sắp xếp không gian sống cho ba thế hệ

Gia đình Việt quen sống chung nhiều thế hệ, nhưng nhà ở Mỹ và nhịp sống ở Mỹ tạo ra những va chạm mới mà ở Việt Nam không có.

Ba khác biệt tạo ra căng thẳng. Cả nhà vắng cả ngày — con đi làm, cháu đi học, ông bà ở nhà một mình từ sáng tới chiều, khác hẳn với xóm giềng qua lại ở quê. Không gian riêng — nhà Mỹ có thể rộng hơn nhưng ai cũng ở trong phòng riêng, và người già thấy lạc lõng giữa sự riêng tư đó. Cách nuôi dạy trẻ khác — ông bà can thiệp theo cách quen ở Việt Nam, cha mẹ trẻ đã theo cách ở Mỹ, và đứa cháu ở giữa.

Ba việc giúp giảm va chạm. Cho ông bà một vai trò thật trong nhà, không phải chỉ là người được chăm. Thống nhất trước vài quy tắc về nuôi dạy trẻ giữa hai thế hệ. Giữ không gian riêng cho ông bà — một góc, một phòng, nơi họ thấy là của mình.

Tạo nhịp sống riêng cho cha mẹ

Người cao tuổi cần lịch sinh hoạt của chính mình, không phải chỉ chờ con cháu về.

Bốn nguồn thực tế. Trung tâm sinh hoạt cho người cao tuổi — nhiều nơi có, thường miễn phí hoặc rất rẻ, có bữa trưa và hoạt động chung; một số nơi có nhóm nói tiếng Việt. Chùa, nhà thờ, hội đồng hương — nơi gặp người cùng thế hệ và cùng ngôn ngữ. Lớp tiếng Anh cho người lớn tuổi — giá trị lớn nhất là ra khỏi nhà. Vườn rau nhỏ — thói quen rất phổ biến trong cộng đồng người Việt và có tác dụng thật với tinh thần.

Yếu tố quyết định cả bốn thứ trên có dùng được hay không là phương tiện đi lại. Nếu cha mẹ không tự đi được và cả nhà đều bận, mọi lựa chọn đều nằm trên giấy. Đây là lý do vấn đề đi lại nên được giải quyết trước khi đón cha mẹ sang, không phải sau.

Khi cha mẹ muốn về lại Việt Nam

Tình huống nhiều gia đình gặp và ít ai chuẩn bị trước. Cha mẹ sang được một hai năm rồi nói muốn về.

Điều nên hiểu: đây không phải là chê con cháu. Nó thường đến từ sự cô lập, nhớ nơi quen thuộc, và cảm giác không còn hữu ích.

Ba hướng xử lý. Về thăm dài ngày rồi quay lại — nhưng phải tính thời gian vắng mặt để không mất tư cách thường trú, và xin giấy phép tái nhập cảnh nếu đi lâu. Sống luân phiên hai nơi — nhiều gia đình chọn cách này, và nó đòi hỏi tính kỹ về bảo hiểm lẫn tư cách cư trú. Về hẳn — nếu đó là mong muốn thật sau khi đã thử, hãy tôn trọng và giúp sắp xếp, đừng coi là thất bại của ai.

Trong mọi hướng, việc cần làm là hỏi rõ hệ quả về tư cách cư trú trước khi cha mẹ bay, vì rời đi quá lâu có thể làm mất thứ cả gia đình đã mất nhiều năm để có.