Chi phí sống ở Mỹ năm đầu: bảy khoản người Việt hay tính thiếu

Bảng dự trù của phần lớn gia đình dừng ở tiền nhà và tiền ăn. Nhưng năm đầu ở Mỹ tốn nhất ở những khoản không nằm trong bảng, và khoản lớn nhất lại không xuất hiện dưới dạng hoá đơn nào cả.

Bảy khoản hay tính thiếu

1. Tháng đầu tiên

Tiền cọc nhà, tiền nhà tháng đầu, phí môi giới nếu có, cọc điện nước internet. Cộng lại thường bằng nhiều tháng thuê.

2. Sắm lại toàn bộ đồ dùng

Giường tủ, đồ bếp, chăn đệm, và quần áo mùa đông nếu bạn tới bang lạnh. Đây là khoản một lần nhưng lớn.

3. Xe

Ở phần lớn nơi, không có xe là không đi làm được. Người mới đến thường chưa vay được nên phải mua xe cũ trả thẳng, cộng thêm bảo hiểm xe ở mức cao vì chưa có lịch sử lái tại Mỹ.

4. Bảo hiểm y tế

Khoản đều đặn hằng tháng và tăng theo số người trong nhà. Với người lớn tuổi đi cùng, đây có thể là khoản lớn nhất sau tiền nhà.

5. Học hành của con

Trường công không thu học phí nhưng vẫn có đồ dùng, dã ngoại, hoạt động ngoài giờ và có thể cả lớp hỗ trợ ngôn ngữ ngoài trường.

6. Giấy tờ phát sinh

Dịch thuật, công nhận bằng cấp, đổi bằng lái, và các khoản lệ phí hành chính rải rác suốt năm đầu.

7. Khoảng trống thu nhập

Đây là khoản lớn nhất và ít ai ghi thành một dòng: bạn sống bằng gì trong thời gian chưa có việc tại chỗ. Với người cần công nhận bằng cấp hoặc thi lại chứng chỉ hành nghề, khoảng này có thể kéo dài hơn một năm.

Cách ước lượng khi chưa biết giá cả từng bang

1. Tìm chi phí sinh hoạt tháng cho một gia đình cùng quy mô tại chính thành phố bạn định tới.
2. Nhân với mười hai, rồi cộng thêm ba tháng cho phần thiết lập ban đầu.
3. Cộng khoảng trống thu nhập. Nếu không đoán được thời gian tìm việc, hãy lấy mười hai tháng.

Con số cuối là ngân sách năm đầu. Nó thường lớn hơn hình dung ban đầu, và biết trước vẫn tốt hơn nhiều so với phát hiện giữa chừng.

Ba cách giảm áp lực

• Một người sang trước vài tháng thu xếp nhà, trường và giấy tờ, gia đình sang sau.
• Thuê nhà có sẵn nội thất trong năm đầu, mua sắm khi đã biết mình ở lâu dài hay không.
• Giữ ngân sách năm đầu ở dạng dễ rút, đừng khoá vào tài sản dài hạn.

Câu hỏi thường gặp

Khoản gửi tiền về Việt Nam: tính vào ngân sách từ đầu

Đây là khoản gần như mọi bảng chi phí bỏ qua, trong khi với phần lớn gia đình Việt nó là khoản cố định hằng tháng.

Nếu còn cha mẹ già ở nhà, hoặc còn con chưa sang, hoặc còn khoản vay để lo chi phí đi, thì số tiền gửi về là một dòng chi cố định chứ không phải khoản tuỳ hứng. Không đưa nó vào ngân sách ngay từ đầu dẫn tới hai hệ quả: hoặc gia đình ở Mỹ luôn thiếu, hoặc người ở nhà nhận thất thường.

Cách làm thực tế: chốt một con số hằng tháng ngay từ khi lập ngân sách, thống nhất với người ở nhà, và giữ đúng con số đó. Khi thu nhập tăng thì bàn lại, nhưng không để nó co giãn theo cảm xúc từng tháng.

Nếu năm đầu chưa có thu nhập ổn định, hãy nói thật với người ở nhà về giai đoạn này thay vì cố gồng. Vay để gửi về là vòng xoáy nhiều gia đình đã rơi vào.

Ba khoản lớn mà ở Việt Nam gần như không có

Bảo hiểm y tế. Ở Việt Nam chi phí y tế thường phát sinh theo lần khám. Ở Mỹ đây là khoản cố định hằng tháng cho cả nhà, và nó thường là khoản lớn thứ hai sau tiền nhà. Không có bảo hiểm không phải cách tiết kiệm — một lần cấp cứu có thể bằng nhiều năm đóng phí.

Chi phí xe. Không chỉ tiền mua. Bảo hiểm xe, đăng kiểm, thuế, xăng, bảo dưỡng cộng lại thành một khoản đều đặn. Gia đình cần hai xe thì nhân đôi.

Thuế không khấu trừ hết. Lương nhận về đã trừ thuế tạm, nhưng cuối năm quyết toán có thể còn phải nộp thêm, nhất là khi có nhiều nguồn thu nhập. Nên để dành một khoản cho khả năng này thay vì tiêu hết phần nhận được.

Ước lượng khi chưa biết giá cả nơi mình sẽ đến

Cách đơn giản mà sát: lấy tiền thuê nhà làm mốc, vì nó là khoản lớn nhất và cũng là khoản dễ tra nhất.

Tra giá thuê thật của loại nhà bạn cần, ở đúng khu bạn định ở, trên các trang rao cho thuê. Rồi ước các khoản còn lại theo tỷ lệ so với tiền nhà — cách này bỏ qua khác biệt tuyệt đối giữa các bang và cho ra con số dùng được.

Sau đó cộng riêng ba khoản cố định không phụ thuộc nơi ở: bảo hiểm y tế, chi phí xe, và khoản gửi về nhà.

Cuối cùng nhân tổng chi phí hằng tháng với sáu để ra khoản dự phòng tối thiểu cho giai đoạn chưa có thu nhập. Nếu con số đó lớn hơn số tiền mang theo, đó là thông tin cần biết trước khi bay chứ không phải sau.