Người sang Mỹ ở tuổi bốn mươi hay năm mươi thường lo cùng một câu hỏi: về già sống bằng gì. Đây là câu hỏi đúng và nên hỏi sớm, vì phần lớn lựa chọn về hưu trí phụ thuộc vào số năm bạn còn đi làm.
An sinh xã hội hoạt động thế nào
Hệ thống này dựa trên việc bạn đi làm và đóng góp qua tiền lương. Để đủ điều kiện hưởng, cần tích luỹ một số lượng tín chỉ nhất định, và tín chỉ tính theo thu nhập từng năm. Mức hưởng sau này phụ thuộc vào thu nhập trong những năm làm việc tại Mỹ, nên người đi làm ít năm sẽ nhận mức thấp hơn đáng kể.
Số tín chỉ cần thiết và cách tính mức hưởng do cơ quan an sinh xã hội quy định và có thay đổi theo thời gian. Hãy lập tài khoản trên trang của cơ quan này ngay khi có số an sinh xã hội, vì ở đó bạn xem được chính xác mình đã tích được bao nhiêu và dự tính nhận bao nhiêu theo hoàn cảnh thật của mình.
Ba trụ khác ngoài an sinh xã hội
- Quỹ hưu trí qua công ty. Nhiều nơi có phần đóng góp thêm của chủ lao động. Đây là khoản gần như cho không, và người mới đi làm rất hay bỏ qua vì không đăng ký tham gia.
- Tài khoản hưu trí cá nhân. Mở được kể cả khi công ty không có chương trình, và có ưu đãi thuế theo quy định hiện hành.
- Tài sản ngoài hưu trí. Nhà ở đã trả hết nợ, tiền tiết kiệm, tài sản còn ở Việt Nam.
Khi thời gian không còn nhiều
Người sang muộn nên nhìn thẳng vào ba con số: còn bao nhiêu năm đi làm, tiết kiệm được bao nhiêu mỗi năm, và chi phí sống tuổi già ở nơi định ở. Vài hướng thường được cân nhắc:
- Làm thêm vài năm sau tuổi dự định nghỉ, vì nó tác động tới cả phần tích luỹ lẫn mức hưởng.
- Chuyển về vùng có chi phí sinh hoạt thấp hơn khi không còn ràng buộc công việc.
- Tính trước chi phí chăm sóc dài hạn, đây là khoản lớn nhất và ít ai chuẩn bị.
- Cân nhắc phương án sống một phần thời gian ở Việt Nam, nhưng phải tính tới quy định về thời gian vắng mặt và về bảo hiểm y tế.
Việc nên làm trong tháng này
Lập tài khoản với cơ quan an sinh xã hội, đăng ký tham gia quỹ hưu trí của công ty ở mức ít nhất bằng phần công ty đóng góp thêm, và ghi ra một trang duy nhất toàn bộ tài sản hiện có ở cả hai nước. Ba việc này mất một buổi và là nền cho mọi tính toán sau đó.
Câu hỏi thường gặp
Sang Mỹ ở tuổi năm mươi thì còn kịp có lương hưu không?
Còn kịp tích luỹ nếu bạn đi làm và đóng góp đủ số năm theo quy định, tuy mức hưởng sẽ thấp hơn người làm cả đời tại Mỹ. Hãy tra số tín chỉ của mình trên tài khoản tại cơ quan an sinh xã hội.
Thời gian làm việc ở Việt Nam có được tính không?
Việc tính gộp thời gian làm việc giữa hai nước phụ thuộc vào việc có thoả thuận song phương về an sinh xã hội hay không. Hãy hỏi trực tiếp cơ quan an sinh xã hội về trường hợp của bạn.
Quỹ hưu trí của công ty có nên tham gia không?
Rất nên khi công ty có phần đóng góp thêm, vì đó là khoản tiền bạn bỏ lại nếu không tham gia. Hãy hỏi bộ phận nhân sự về mức đóng góp thêm và điều kiện được hưởng.
Về Việt Nam dưỡng già có nhận được quyền lợi không?
Quy định về nhận quyền lợi khi sống ở nước ngoài khác nhau theo từng loại quyền lợi và từng nước. Hãy hỏi cơ quan an sinh xã hội trước khi lên kế hoạch, và lưu ý cả ảnh hưởng tới tình trạng thường trú.
